Gwamnatin Najeriya ta kaddamar da wani kwamitin fasaha mai mambobi 24 na Inter-Agency Technical Committee (IATC) da za ta gudanar da shirin aiwatar da shirin samar da wutar lantarki ta kasa (NPHI) da nufin tabbatar da ingantaccen wutar lantarki mai dorewa ga cibiyoyin kiwon lafiya a fadin kasar.
Shirin ya yi niyya don cimma aƙalla kashi 30 cikin ɗari na isar da wutar lantarki mai ƙarfi a ƙarshen 2027.
Da yake jawabi a wajen bikin kaddamarwar da aka yi a Abuja karamin ministan lafiya da walwalar jama’a Dakta Iziaq Salako ya bayyana shirin a matsayin babban ginshiki na ajandar ci gaban lafiyar shugaba Bola Tinubu a fannin lafiya da jarin bil’adama.
Ya ce kwamitin fasaha zai samar da kashin bayan da ake bukata don fassara jajircewar siyasa zuwa sakamako mai ma’ana a bangaren lafiya.
Dokta Salako ya bayyana cewa tafiyar NPHI ta fara ne a watan Maris na 2025 tare da tattaunawa da masu ruwa da tsaki na kasa da suka hada da hukumomin gwamnati da kamfanoni masu zaman kansu da kuma abokan ci gaba wanda ya kai ga sanarwar da shugaba Tinubu ya amince da shi.
Ya kara da cewa yayin da kwamitin kula da harkokin ma’aikatu ya ba da damar siyasa da sabon kwamitin kwararru da aka kaddamar zai tabbatar da tabarbarewar fasaha da daidaitawa da dorewa.
Ministan ya jaddada cewa makamashin da ba a katsewa ba yana da matukar muhimmanci don isar da lafiya mai inganci, tare da lura da cewa ayyuka kamar ajiyar alluran rigakafi aikin tiyata hanyoyin wasan kwaikwayo da kuma isar da kayayyaki a cikin dakunan kwadago sun dogara ne da ingantaccen wutar lantarki.
Ya sake jaddada kudirin gwamnatin Najeriya na cewa a karshen shekarar 2027 akalla kashi 30 na cibiyoyin kiwon lafiya za su yi aiki da makamashi mara tsatsauran ra’ayi ta hanyar amfani da hasken rana da makamashin iskar gas da sauran sabbin hanyoyin magance su.
A cewarsa cimma wannan manufa shi ne mabudin rage mace-mace da za a iya hana kamuwa da ita da inganta lafiyar mata da kananan yara da maido da kwarin gwiwar jama’a kan tsarin kiwon lafiya da kuma dawo da yawon bude ido na likitanci.
Har ila yau ya amince da gudummawar da abokan huldar ci gaba ke bayarwa musamman Bankin Duniya da Asusun Duniya yana mai bayyana goyon bayansu a matsayin muhimmaci wajen habaka zuba jari da taimakon fasaha ga wannan shiri.
A nasa jawabin Ministan Wutar Lantarki Cif Adebayo Adelabu wanda babban sakataren dindindin Alhaji Mahmuda Mamman ya wakilta ya ce kaddamar da hukumar ta IATC wani muhimmin mataki ne na hada shirin samar da makamashi cikin ababen more rayuwa a bangaren kiwon lafiya.
Hakanan Karanta: Najeriya na Ci Gaba da Kula da Gaggawa kiwon Lafiya a 2025
Ya lura cewa ingantaccen wutar lantarki yana da mahimmanci ga bincike sabis na gaggawa da yanayin aiki mai aminci ga kwararrun kiwon lafiya.
A cewarsa cimma wannan manufa shi ne mabudin rage mace-mace da za a iya hana kamuwa da ita da inganta lafiyar mata da kananan yara da maido da kwarin gwiwar jama’a kan tsarin kiwon lafiya da kuma dawo da yawon bude ido na likitanci.
Har ila yau ya amince da gudummawar da abokan huldar ci gaba ke bayarwa musamman Bankin Duniya da Asusun Duniya yana mai bayyana goyon bayansu a matsayin muhimmaci wajen habaka zuba jari da taimakon fasaha ga wannan shiri.
A nasa jawabin Ministan Wutar Lantarki Cif Adebayo Adelabu wanda babban sakataren dindindin Alhaji Mahmuda Mamman ya wakilta ya ce kaddamar da hukumar ta IATC wani muhimmin mataki ne na hada shirin samar da makamashi cikin ababen more rayuwa a bangaren kiwon lafiya.
Hakanan Karanta: Najeriya Ci Gaban Kula da Gaggawa Rufe Lafiya a 2025
Ya lura cewa ingantaccen wutar lantarki yana da mahimmanci ga bincike sabis na gaggawa da yanayin aiki mai aminci ga kwararrun kiwon lafiya.
Ya bayyana cewa tuni ma’aikatar wutar lantarki ta tura kananan grid da na’urori masu amfani da hasken rana zuwa cibiyoyin kiwon lafiya da dama a karkashin shirin samar da wutar lantarki a Najeriya da bankin duniya ke tallafawa tare da yin alkawarin ci gaba da bayar da tallafin fasaha da manufofi don tabbatar da nasarar NPHI.
Shugabannin kwamitin Dokta Babatunde Ipaye da Mista Owolabi Sunday sun gode wa shugaba Tinubu da shugabannin ma’aikatun lafiya da wutar lantarki na tarayya bisa amincewar da aka samu ga mambobin.
Sun yi alkawarin za su wuce abin da ake tsammani da kuma tabbatar da cewa makamashi mai dorewa ya zama ginshikin gyare-gyaren da ake yi a bangaren kiwon lafiya da suka hada da farfado da kiwon lafiya a matakin farko shirye-shiryen kula da lafiyar mata da yara da kuma shirye-shiryen kula da cutar kansa.
A karkashin sharuddansa IATC za ta jagoranci ayyukan fasaha don ci gaba da samar da wutar lantarki na cibiyoyin kiwon lafiya da samar da wani tsarin aiki na kasa duba shawarwarin ayyukan shigar da masu ruwa da tsaki gudanar da nazarin fasaha da kuma mika rahoton kwata-kwata ga kwamitin kula da harkokin ma’aikatu.
