Gwamnatin Najeriya ta hannun ma’aikatar ilimi ta tarayyar Najeriya ta kaddamar da wani kwamitin bincike na mutum takwas kan badakalar shaidar digiri na jami’o’i masu zaman kansu na kasashen waje da na cikin gida a Najeriya.
Kwamitin wanda ke karkashin jagorancin Farfesa Jibrin Amin wanda shi ne shugaban kwamitin amintattu na kwamitin mataimakan shugabannin jami’o’in Najeriya, ana sa ran zai gabatar da rahoton binciken nan da watanni biyu (2).
A lokacin da yake kaddamar da kwamitin,Ministan Ilimi, Farfesa Tahir Mamman, ya bukace su bi diddigin binciken.
“Zamu gudanar da aikin ba sani ba sabo ga kowanene. Saboda amanar dake kanmu da amincewar gwamnati.
Babu yadda za a yi Najeriya ta inganta lalaci da aikata laifuka sama da samar da aiki,” inji shi.
Ya ce ’yan Najeriya da suka mallaki takardun shaida daga jami’o’in da ba a amince da su a fadin duniya ba, kuma suke amfani da su za a dauke su a matsayin masu laifi ba wadanda abin ya shafa ba.
“Za a fara farautar su, ko da a cikin shekaru 15 da suka gabata. Duk wani matsayi da suke da shi, za a sauke su daga gare su. Alhamdu lillahi muna da jami’an tsaro a cikin kwamitin,” in ji Ministan.
A cewar shi, ana nuna cewa al’amarin neman takardar shedar ya wuce Najeriya da sauran kasashen Afirka da dama zuwa wasu kasashen wajen Afirka.
“Daga wasu bayanan da muke da su, ba daga makwabtan mu ba ne kawai. Yana daga nesa da fadi, har zuwa tsakiyar Afirka har ma da wajen Afirka. Ana kiran wannan cibiyar Degree Mills. An san su a duk faɗin duniya.
“Muna bukatar mu kare Najeriya da ‘yan Najeriya, mu kare mutuncin tsarin mu, da kuma wadanda suka yi aiki tukuru domin samun cancantar shiga Najeriya da kasashen waje.
Mamman ya ce “Wadanda suka sayi wadannan takardun shaida na bogi a cikin makonni ta hanyar zama a kusurwar dakunan su ko ketare iyaka ba sa kawo kwarewar aiki.”
Jami’o’i masu zaman kansu
Ministan ilimi ya ce, baya ga cibiyoyi na kasashen waje, akwai bukatar kwamitin ya kuma duba ayyukan jami’o’i masu zaman kansu.
“Muna kuma bukatar sanin ko jami’o’i masu zaman kansu bayan an ba su takardar shedar gudanar da aiki, suna ba da hidima mai inganci, domin akwai korafe-korafe nan da can kan ingancin ayyukan da ake yi.
Muna amfani da wannan tsari wajen gano irin wadannan cibiyoyi,” inji shi.
Karamin Ministan Ilimi, Dr Tanko Sununu, a nasa jawabin, ya ce kafa kwamitin bincike na ma’aikatun yana da kyau domin zai tabbatar da cewa takarddun da ake amfani da su a Najeriya ba na gaske ne kawai ba, har ma da inganci kuma za su iya yin hulda da kasashen duniya.
“Yayin da muke kare takarddun mu na cikin gida, dole ne mu tabbatar da cewa duk satifiket da zai shigo kasar dole ne ya kasance daidai da tsarin da aka amince da shi a duniya.
Ina son kwamitin ya tsaya tsayin daka wajen gudanar da ayyukan su, ko da kuwa yana nufin a gayyace mu a matsayin ministoci domin mu bayyana a gaban kwamitin,” inji Sununu.
KU KARANTA KUMA: Najeriya ta dakatar da amincewa da takardar shaidar digiri daga Janhuriyar Benin da Togo
Wannan ci gaban dai na zuwa ne bayan sakamakon korafe-korafen da jama’a suka yi dangane da aikin jarida na bincike, wanda wani dan jarida ya samu nasarar kammala karatun jami’a daga jamhuriyar Benin cikin makonni shida, ya kuma yi shiga hukumar yi wa kasa hidima NYSC, sannan ya je sansanin yin hidimar.
Shugaban kwamitin binciken Farfesa Jubrin Amin, ya gode wa minista bisa amincewar da aka yi musu, inda ya yi alkawarin za su yi iya kokarin su wajen dawo da kwarin gwiwa kan shaidar kammala karatun jami’o’in Najeriya.
“A matsayin mu na al’umma, muna bukatar mu ba da lada ga kwararru da aiki tukuru, kuma muna bukatar mu hukunta rashin tausayi. Muna godiya ga ministan da ya amsa a madadin kasar. Wannan al’amari ne da ya dade yana kara tabarbarewa a tsarin jami’o’in Najeriya.
“Muna kira ga ma’aikatan ma’aikatar ilimi ta tarayya da su ba mu hadin kai. Mun gode wa Allah da ya sa mamba a hukumar ta NUC yana cikin kwamitin, wanda zai kawo saukin aikin,” inji Farfesa Amin.
Kwamitin Bincike
Sharuɗɗan kwamitin binciken, a cewar ministan sune:
“Bincika gaskiyar zargin karbar takardar shaidar digiri a jami’o’i masu zaman kansu na kasashen waje da na cikin gida a Najeriya;
Yi nazari kan rawar da kowace Ma’aikatar, Sashe ko Hukuma (MDA) ko jami’anta (ciki har da tantance irin waɗannan jami’ai) wajen sauƙaƙe tantancewa da siyan takardar shaidar bogi da ake magana a kai;
Yi bitar manufofin da hanyoyin da ake da su da suka shafi ba da izini da takaddun shaida domin gano raunin da ke ba da gudummawa ga batun;
Yi nazarin ka’idoji, matakai, da matakai don amincewa da kuma amincewa da jami’o’i da shirye-shirye na Ma’aikatar Ilimi ta Tarayya;
Kafa idan cibiyoyin kasashen waje da ba a amince da su ba (Degree Mills) akwai ko babu a Najeriya ta kowace hanya da sunayensu da wurarensu, idan akwai;
Bayar da shawarwarin da suka dace don sake duba duk wata doka, tsari, da matakai don hana sake faruwa da takunkumi ga jami’an da aka gano kuskure;
Bayar da wasu shawarwarin da za su ƙarfafa tsarin karramawa, ba da izini, da tabbatar da ingancin digiri a Najeriya;
Yi nazarin ƙa’idodi da ƙa’idodi don ba da lasisin wucin gadi ga sabbin jami’o’i ta Hukumar Kula da Jami’o’i ta ƙasa (NUC);
Yi nazarin matakai da matakai don tabbatar da shirye-shirye na lokaci-lokaci a cikin jami’o’i ta NUC da kuma bincika tasirinsu wajen tabbatar da ingancin shirye-shiryen;
Ba tare da nuna bambanci ga aikin ba da izini na NUC na lokaci-lokaci, bincika ko jami’o’i masu zaman kansu da aka kafa a cikin shekaru 15 da suka gabata suna da wuraren da aka tsara, tsarin gudanarwa da ya dace, isassun kudade na shirye-shirye, ma’aikatan da ake buƙata (yanayin ma’aikata – cikakken lokaci). , kwangila, haɗin gwiwa, ziyara da sauran nau’ika).”
Mambobin kwamitin sun hada da Farfesa Jibrin Amin, shugaban kwamitin amintattu na kwamitin mataimakan shugabannin jami’o’in Najeriya; Dokta Chris Maiyaki, Babban Sakataren Hukumar NUC; Ambasada Lazarus I. Kpasaba, Ma’aikatar Harkokin Waje; Abel Olarewaju, ofishin mai ba shugaban kasa shawara kan harkokin tsaro; Omeh Nwokpoku, ofishin mai baiwa shugaban kasa shawara kan harkokin tsaro; Amina Lugga, Ma’aikatar Matasa da Ci Gaba ta Tarayya; Mrs Doom Iyortyom, Hukumar Shirya Jarabawar Shiga Jami’a (JAMB); da wakili daga ma’aikatar shari’a ta tarayya.
Ma’aikatar ilimi ta tarayya ce ta samar da sakatariyar.
Ladan Nasidi.
