Shugaba Bola Tinubu ya yi alkawarin baiwa Najeriya goyon baya da jajircewa wajen ganin an gaggauta aiwatar da tanade-tanaden yarjejeniyar da aka sake farfado da rikicin Sudan ta Kudu.
Shahararrun shawarwarin al’ummar kasar kamar yadda shugaban kasar ya gabatar shine sakin mataimakin shugaban kasar na farko Riek Machar ba tare da wani sharadi ba cikin gaggawa.
Shugaba Tinubu, wanda mataimakin shugaban kasa Kashim Shettima ya wakilta, ya bayyana haka ne a lokacin babban kwamitin Adhoc na kungiyar Tarayyar Afirka (AU) na Sudan ta Kudu, mai taken taron C-5 Plus, wanda shugaban kasar Afirka ta Kudu Cyril Ramaphosa ya jagoranta.
Taron komitin ya gudana ne a gefen babban zaman taro na 39 na shugabannin kasashe da gwamnatocin Tarayyar Afirka a birnin Addis Ababa na kasar Habasha.
“Muna so mu yi kira na musamman ga gwamnati da ta yi la’akari da sakin mataimakin shugaban kasar da sauran manyan ‘yan adawa ba tare da wani sharadi ba. Har ila yau, ya zama wajibi a kira taron tattaunawa na kasa da kasa na Sudan ta Kudu da ya hada da dukkan bangarorin.
Shugaba Tinubu ya ce Najeriya na bi sahun sauran kasashen Afirka wajen amincewa da kokari da muradin masu ruwa da tsaki na Sudan ta Kudu da al’ummar kasar na samar da zaman lafiya, da samun ci gaba mai dorewa, da kuma gaggauta magance rikicin.
Ya ce, “Muna goyon bayan babban buri na dukkan bangarorin, muna kuma fatan sake jaddada aniyarmu ta koyarwa na yin rakiyar gwamnatin rikon kwarya ta Sudan ta Kudu da kuma al’ummar kasar wajen tabbatar da burinsu na samar da zaman lafiya da ci gaba mai dorewa.
“Ba za mu iya barin Sudan ta Kudu ta ci gaba da tafiya a halin yanzu ba, idan ba tare da hadin kan kasa da kuma fahimtar juna ba, ba za a iya cimma wani abu mai yawa kan shirin mika mulki a Sudan ta Kudu ba.”
Zabe na gaskiya
Shugaba Tinubu ya bukaci shugabannin Afirka da su yi nasara a kan masu ruwa da tsaki na kasar da su ba da fifiko wajen gudanar da zabukan kasa baki daya, cikin lumana, da gaskiya. Wannan ita ce kadai hanyar da za a samar da amana da amincewa ga makomar kasar da shugabancin kasar.
Ya ce kaddamar da kungiyar hadin gwiwa ta dimokuradiyya da Najeriya ta kaddamar kwanan nan tare da hadin gwiwar abokan ci gaba na daga cikin gudunmawar da kasar ke bayarwa wajen magance rikice-rikice a Sudan ta Kudu da ma sauran su.
Shugaban na Najeriya ya ce halin da ake ciki na rashin tsaro da dambarwar siyasa a kasar na kawo cikas ga ci gaban da aka samu a wasu muhimman bangarori na rikon kwarya, musamman a fannin yin garambawul a fannin tsaro da tsarin tsarin mulki.
Shugaban kwamitin koli na kungiyar AU mai kula da Sudan ta Kudu, Cyril Ramaphosa na kasar Afirka ta Kudu, ya yaba da yadda shugabannin Afirka suka kuduri aniyar warware wannan rikici, musamman kasancewar shugaba Silva a wurin taron, yana mai bayyana hakan a matsayin wani matakin da ya dauka na kashin kansa na warware rikicin.
Ya bukaci bangarorin da ke rikici da su sake dagewa wajen ganin an warware matsalolin da ke tafe, ya yi nadamar jinkiri da tafiyar hawainiyar aiwatar da yarjejeniyar da aka sake farfado da ita shekaru takwas bayan da masu ruwa da tsaki suka amince da ita.
Shugaba Ramaphosa ya yaba da kokarin Majalisar Dinkin Duniya, da abokan ci gaba, da sauran masu ruwa da tsaki wajen warware rikicin, inda ya ce taron na C-5 Plus ya nuna aniyar shugabanni na samar da mafita mai ɗorewa domin amfanin al’ummar Sudan ta Kudu.
Yarjejeniyar Tsagaita Wuta Mafi Tsayi
Ya kuma jaddada bukatar yin shawarwari mai karfi da dukkan bangarorin, inda ya bayyana muhimmancin cudanya da al’ummar Sudan ta Kudu tare da ba da shawarwari kawai a inda ake bukata.
KU KARANTA KUMA: VP Shettima Ya Koma Abuja Bayan Taron AU na 39
Shugaban kasar Djibouti, kuma shugaban kungiyar raya kasashe masu tasowa ta IGAD, Ismail Omar Guelleh, ya bayyana cewa, kokarin hadin gwiwa na kungiyar IGAD, da kungiyar AU, da sauran abokan hulda, wajen rattaba hannu kan yarjejeniyar da aka farfado da ita, ya ba da damar aiwatar da yarjejeniyar tsagaita bude wuta mafi tsawo tun bayan barkewar rikici.
Ya kuma jaddada aniyar kungiyar IGAD na ganin an warware rikicin Sudan ta Kudu kamar yadda aka tsara a tsarin da ya hada muradun dukkan bangarorin.
Shugaban na IGAD ya ba da shawarar nada mai shiga tsakani a rikicin don sa ido kan yadda ake aiwatarwa, da tantance ci gaban da ake samu, da magance kalubalen da ke kunno kai kan hanyar samar da zaman lafiya da kwanciyar hankali.
Aisha. Yahaya, Lagos
